„Wielkie przyjaźnie”

Jak twierdził Monteskiusz „Szczęśliwy jest naród, którego historia jest nudna”. W takim razie Polacy stanowczo nie są narodem szczęśliwym. Polska już w wiekach średnich prowadziła wiele wojen lub też na terenie naszego kraju były prowadzone walki. Byliśmy poddawani rozbiorom oraz braliśmy udział w dwóch wojnach światowych, jednak na nich nie skończyły się nasze trudne losy. Czasy powojenne (tak zwany PRL) pomimo, że dla większości krajów zachodnich był czasem rozkwitu i wielu osiągnięć, dla Polski był czasem bardzo trudnym. Obywatele polscy z realiów wojny znaleźli się w kraju znajdującym się pod wpływami ZSRR i odciętym od reszty świata przez tak zwaną „żelazną kurtynę”. Panowały tu ciężkie warunki do życia i pracy, ustrój bowiem nie sprzyjał, ponadto Polacy byli karmieni wieloma kłamstwami i propagandowymi hasłami. Właśnie przykładom plakatów propagandowych poświęcony będzie ten wpis. Stanowią one nie tylko doskonałe wytłumaczenie zakłamania tamtych czasów ale też są zobrazowaniem intersemiotyczności tekstów. Materiałów do opisywania jest wiele, ja skupię się na kreacji przyjaźni, którą darzyliśmy ZSRR, ale co ważniejsze, którą ZSRR darzył nas.

plakat kasia
Plakat opatrzony napisem „Przyjaźń polsko-radziecka to pokój, niezawisłość, szczęśliwe jutro naszej ojczyzny” pochodzi z lat 50-tych XX wieku i jego główne przesłanie stanowi jedność bloków sowieckich. Jest on związany z budową wspaniałego daru, który miał świadczyć o przyjaźni radzieckiej wobec Polaków, czyli słynnej wizytówki Warszawy, Pałacu Nauki i Kultury im. Józefa Stalina (obecnie tylko PKiN). Napis chyba nie wymaga głębszej interpretacji. Dzięki bliskim stosunkom ze Związkiem Radzieckim i dzięki ich pomocy żyjemy w kraju pokoju i szczęścia. Nie musimy już martwić się, co przyniesie nam kolejny dzień bo zawsze możemy liczyć na pomoc naszych wschodnich sprzymierzeńców. Tekst ten jest połączony z pięknym obrazem, na plakacie, mianowicie widzimy dwóch najważniejszych przedstawicieli państw, Józefa Stalina i Bolesława Bieruta. Są oni wysunięci na pierwszy plan i stoją na tle powiewających dwóch flag, radzieckiej i polskiej. W najdalszej perspektywie jest, wspomniany już wcześniej dar, Pałac Kultury. Warto zauważyć, że postać Stalina góruje nad Bierutem, Polak jest mniej ważny na tym plakacie. Stalin soi z poważną miną i co ciekawe jest przedstawiony jako wyższy, a w rzeczywistości był niższy od Bieruta. Jest to metafora władzy i siły ale też podległości państwa polskiego wobec Związku Radzieckiego. Stalin sprawuje piecze nad polskim rządem, więc oczywistym jest, że musi być wyższy. Warto też zwrócić uwagę na układ rąk obu postaci. Ręce splecione z przodu mogą oznaczać pewność siebie i gotowość do pracy. Natomiast postawa Bieruta jest raczej poddańcza. Ręce ma wzdłuż ciała i nie wygląda tak majestatycznie, raczej jak osoba, która czeka na wydanie jej poleceń. Kolejnym elementem są flagi i tu analogicznie jak w przypadku głów państw, flaga radziecka jest wysunięta na pierwszy plan, a polska pozostaje w jej cieniu. Znów jest to metafora poddaństwa, uległości oraz niższości wobec państwa radzieckiego. No i wreszcie ostatni plan, czyli Pałac Kultury, który jest symbolem przyjaźni, ale przede wszystkim przydzieleniem do jakiejś grupy. Chodzi mi tu o grupę państw socjalistycznych. Sowiety bowiem wybudowali takie budynki we wszystkich krajach ich bloku, czyli tym które były im podporządkowane. Jest to zatem cecha pewnej grupy państw. Jeśli chodzi o kolory to są one przyjemnie i jasne, mają raczej wzbudzać w odbiorcy pozytywne odczucia.
Reasumując zastanówmy się na czym polega poetyka intersemiotyczna tego obrazu. Połączenie typowo zbudowanego hasła propagandowego z obrazem jest świetnym sposobem na zmanipulowanie odbiorcy. Wszystkie metafory i powtórzenia zastosowane w tym przekazie mówią nam o wyższości Sowietów nad Polską, ale też pokazują pozorną przyjaźń między krajami. Teksty te świetnie ze sobą współgrają, gdyż obraz odzwierciedla i pogłębia myśl zawartą w tekście. Pokazuje relacje i za pomocą środków artystycznych narzuca odbiorcy pewien model postrzegania świata. Uważam, że przekazy tego typu są genialnym sposobem na podporządkowywanie sobie społeczeństwa i ogłupienie go. Widzimy więc, że poetyka intersemiotyczna jest bardzo przydatna w takich przypadkach.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s